L. reuteri: kapsułka czy jogurt – co działa lepiej?

Opublikowano 4 czerwca 2025 r.

Czy wystarczy przyjmować L. reuteri w kapsułkach tylko przez kilka dni – czy też jogurt jest korzystniejszy w dłuższej perspektywie?

Często pojawia się pytanie, czy można po prostu przyjmować Limosilactobacillus reuteri przez kilka dni w kapsułkach i w ten sposób trwale zmienić coś w jelitach. Oto najważniejsze, potwierdzone naukowo fakty:

1. Tymczasowa obecność, brak trwałej kolonizacji

Wbrew powszechnym przekonaniom L. reuteri nie zasiedla jelit na stałe, gdy jest przyjmowany doustnie. Liczne badania pokazują, że nawet szczepy probiotyczne o dobrej tolerancji i skuteczności zazwyczaj jedynie tymczasowo przechodzą przez jelita, dopóki są regularnie dostarczane. Po zaprzestaniu przyjmowania wykrywalna ilość tych bakterii znika w ciągu kilku dni do kilku tygodni (Walter et al., 2018; Derrien & van Hylckama Vlieg, 2015).

Wynika to między innymi z faktu, że u ludzi żyjących w społeczeństwach zachodnich pierwotne nisze ekologiczne dla tych bakterii zostały utracone wskutek współczesnej diety, stosowania leków (zwłaszcza antybiotyków) oraz wysokich standardów higieny (Blaser, 2014). W takich warunkach trwałe osiedlenie się bakterii udaje się tylko rzadko.

Samo przyjmowanie kapsułek przez kilka dni zwykle nie wystarcza. Liczy się ciągłe dostarczanie bakterii – podobnie jak w przypadku rośliny, którą trzeba regularnie podlewać, aby mogła się rozwijać.

2. Kapsułka a jogurt – różnice w działaniu i kosztach

Choć kapsułki z L. reuteri są wygodnym rozwiązaniem, samodzielnie przygotowany jogurt oferuje kilka korzyści:

• Koszt: Z jednej kapsułki można dzięki fermentacji przygotować do 20 porcji jogurtu. Dzięki temu jogurt jest znacznie tańszy, szczególnie przy codziennym stosowaniu.
• Dawkowanie: Jogurt zawiera wielokrotnie większą liczbę bakterii niż pojedyncza kapsułka. Badania pokazują, że działanie probiotyków często jest zależne od dawki (Ouwehand et al., 2002).
• Dodatkowe metabolity: W procesie fermentacji powstają substancje postbiotyczne, takie jak krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, witaminy z grupy B czy bioaktywne peptydy, które mogą mieć dodatkowo korzystny wpływ na zdrowie (Wegh et al., 2019).

Przeżywalność probiotyków w żołądku: kapsułki a jogurt

Wyzwania dla probiotyków w żołądku

Ludzki żołądek, ze swoim kwaśnym odczynem (pH około 1,5–3,5), stanowi poważną przeszkodę dla probiotyków przyjmowanych doustnie. Wiele szczepów probiotycznych jest wrażliwych na działanie kwasu i może zostać unieczynnionych podczas przechodzenia przez żołądek.

Przeżywalność w kapsułkach probiotycznych

W jednym z badań sprawdzono odporność różnych dostępnych na rynku probiotyków na symulowane warunki panujące w żołądku. Wyniki wykazały, że wiele z tych produktów, zwłaszcza pozbawionych powłoki odpornej na działanie soku żołądkowego, charakteryzowało się niską przeżywalnością. W przypadku niektórych produktów po 90 minutach w kwaśnym środowisku (pH 2) liczba żywych bakterii zmniejszyła się nawet o 3 poziomy logarytmiczne, co odpowiada redukcji tysiąckrotnej.

Inne badanie potwierdziło, że wiele kapsułek probiotycznych bez specjalnych mechanizmów ochronnych nie jest wystarczająco odpornych na działanie kwasu żołądkowego i żółci, co podaje w wątpliwość ich skuteczność.

Przeżywalność w fermentowanych produktach mlecznych, takich jak jogurt

W przeciwieństwie do kapsułek fermentowane produkty mleczne, takie jak jogurt, zapewniają bakteriom probiotycznym ochronną matrycę. Jedno z badań wykazało, że szczepy probiotyczne zawarte w jogurcie miały wyższą przeżywalność podczas przechodzenia przez żołądek. Przypisuje się to zdolności buforującej białek mleka i innych składników jogurtu, które podnoszą pH w żołądku, a tym samym osłabiają działanie kwasu.

Ponadto stwierdzono, że połączenie probiotyków z produktami mlecznymi znacząco poprawia przeżywalność bakterii w porównaniu z wodą. W jednym z badań określone szczepy Lactobacillus przeżywały w mleku o 197% lepiej niż w wodzie.

Przeżywalność bakterii probiotycznych podczas przechodzenia przez żołądek ma kluczowe znaczenie dla ich skuteczności w jelitach. Badania pokazują, że fermentowane produkty mleczne, takie jak jogurt, zapewniają ochronne środowisko, które osłabia działanie kwasu żołądkowego i zwiększa przeżywalność probiotyków. Z kolei wiele kapsułek probiotycznych, szczególnie tych bez powłoki odpornej na działanie soku żołądkowego, może charakteryzować się niższą przeżywalnością bakterii.

Dlatego regularne spożywanie jogurtu probiotycznego może być skuteczniejszą metodą korzystania z dobroczynnych właściwości bakterii probiotycznych.

3. Długotrwałe działanie wymaga długotrwałego stosowania

Wiele udokumentowanych korzystnych efektów L. reuteri, dotyczących między innymi produkcji oksytocyny, masy mięśniowej, snu czy nastroju, pojawiało się w badaniach dopiero po kilku tygodniach codziennego stosowania. Działanie nie opiera się wyłącznie na krótkotrwałym zasiedleniu jelit, lecz na stałej interakcji bakterii z układem odpornościowym, jelitowym układem nerwowym i osiami hormonalnymi (Varian et al., 2016; Poutahidis et al., 2013).

Podsumowanie:

• Kilkudniowe przyjmowanie kapsułek z L. reuteri nie wystarcza, ponieważ szczep ten zazwyczaj nie zasiedla jelit na stałe.
• Aby uzyskać trwały efekt, konieczne jest regularne dostarczanie bakterii.
• Domowy jogurt jest skuteczniejszy, tańszy i zawiera dodatkowe substancje korzystne dla zdrowia.
• Korzystne efekty pojawiają się zazwyczaj dopiero po kilku tygodniach regularnego stosowania.

Źródła:

• Blaser MJ (2014). Missing Microbes. Henry Holt.
• Derrien M & van Hylckama Vlieg JET (2015). Fate, activity, and impact of ingested bacteria within the human gut microbiota. Trends in Microbiology, 23(6), 354–366.
• Ouwehand AC et al. (2002). Probiotic and other functional microbes: from markets to mechanisms. Current Opinion in Biotechnology, 13(5), 483–487.
• Poutahidis T et al. (2013). Microbial symbionts accelerate wound healing via the neuropeptide hormone oxytocin. PLoS One, 8(10):e78898.
• Varian BJ et al. (2016). Beneficial bacteria inhibit cachexia. Oncotarget, 7(9), 11803–11816.
• Walter J et al. (2018). Establishing or Exaggerating Causality for the Gut Microbiome: Lessons from Human Microbiota-Associated Rodents. Cell, 174(4), 800–804.e6.
• Wegh CA et al. (2019). Postbiotics and Their Potential Applications in Early Life Nutrition and Beyond. International Journal of Molecular Sciences, 20(19), 4673.