Odbuduj mikrobiom za pomocą utraconych gatunków – z jogurtem z L. reuteri, L. gasseri i B. coagulans – jogurt na SIBO

Zaktualizowano 31 maja 2026 r.

Przepis: L. reuteri, L. gasseri i B. coagulans – przygotuj samodzielnie jogurt SIBO

Odpowiednie również dla osób z nietolerancją laktozy (zob. uwagi poniżej).

Należy ściśle przestrzegać temperatury fermentacji

Optymalna temperatura fermentacji dla wszystkich trzech szczepów razem: 41 °C (106 °F)

Składniki (na około 1 litr jogurtu)

• 4 kapsułki L. reuteri (po 5 miliardów CFU każda)
• 1 kapsułka L. gasseri (12 miliardów CFU)
• 2 kapsułki B. coagulans (po 4 miliardy CFU każda)
• 1 łyżka inuliny (alternatywnie: GOS lub XOS przy nietolerancji fruktozy)
• 1 litr ekologicznego mleka pełnego, 3,8% tłuszczu, poddanego działaniu bardzo wysokiej temperatury i homogenizowanego lub mleka UHT
• (Im wyższa zawartość tłuszczu w mleku, tym gęstszy jogurt)

Uwaga:

• 1 kapsułka L. reuteri, co najmniej 5 × 10⁹ (5 miliardów) CFU (en)/KBE (de)
• CFU oznacza jednostki tworzące kolonie – po niemiecku kolonie-bildende Einheiten (KBE). Jednostka ta wskazuje, ile żywotnych mikroorganizmów znajduje się w preparacie.

Uwagi dotyczące wyboru mleka i temperatury

• Nie używaj świeżego mleka. Nie jest ono wystarczająco trwałe podczas długiej fermentacji i nie jest sterylne.
• Idealne jest mleko UHT (mleko długoterminowe, poddane działaniu bardzo wysokiej temperatury): jest sterylne i można użyć go bezpośrednio.
• Mleko powinno mieć temperaturę pokojową – ewentualnie delikatnie podgrzej je w kąpieli wodnej do 37 °C (99 °F). Unikaj wyższych temperatur: od około 44 °C kultury probiotyczne ulegają uszkodzeniu lub zniszczeniu.

Przygotowanie

1. Otwórz wszystkie 7 kapsułek i wsyp proszek do małej miski.
2. Dodaj 1 łyżkę inuliny na litr mleka – pełni ona funkcję prebiotyku i wspomaga rozwój bakterii. Dla osób z nietolerancją fruktozy odpowiednimi zamiennikami są GOS lub XOS.
3. Dodaj 2 łyżki mleka do miski i dokładnie wymieszaj, aby uniknąć grudek.
4. Dodaj pozostałe mleko i dokładnie wymieszaj.
5. Przelej mieszankę do pojemnika odpowiedniego do fermentacji (np. szklanego)
6. Wstaw do jogurtownicy, ustaw temperaturę na 41 °C (106 °F) i pozostaw do fermentacji na 36 godzin.

Od drugiej partii używaj 2 łyżek jogurtu z poprzedniej partii jako startera

Pierwszą partię przygotowuje się z użyciem kapsułek zawierających bakterie.

Od drugiej partii używaj 2 łyżek jogurtu z poprzedniej partii jako startera. Dotyczy to również sytuacji, gdy pierwsza partia jest jeszcze rzadka lub nie ma idealnie zwartej konsystencji. Użyj jej jako startera, pod warunkiem że pachnie świeżo, ma lekko kwaśny smak i nie wykazuje oznak zepsucia (brak pleśni, nietypowych przebarwień i ostrego zapachu).

Na 1 litr mleka:

• 2 łyżki jogurtu z poprzedniej partii

• 1 łyżka inuliny

• 1 litr mleka UHT lub homogenizowanego mleka pełnego poddanego obróbce w bardzo wysokiej temperaturze

Sposób przygotowania:

1. Umieść 2 łyżki jogurtu z poprzedniej partii w małej misce.

2. Dodaj 1 łyżkę inuliny i rozmieszaj ją z 2 łyżkami mleka, aż znikną wszystkie grudki.

3. Dodaj pozostałe mleko i dokładnie wymieszaj.

4. Przelej mieszankę do pojemnika odpowiedniego do fermentacji i umieść go w jogurtownicy.

5. Fermentuj w temperaturze 41 °C przez 36 godzin.

Uwaga: Inulina jest pożywieniem dla kultur bakterii. Dodaj 1 łyżkę inuliny na litr mleka do każdej partii.

Jeśli masz pytania, chętnie pomożemy Ci mailowo pod adresem team@tramunquiero.com lub za pośrednictwem naszego formularza kontaktowego.

Dlaczego 36 godzin?

Wybór tego czasu fermentacji ma podstawy naukowe: L. reuteri potrzebuje około 3 godzin na podwojenie liczebności. W ciągu 36 godzin zachodzi 12 cykli podwojenia – odpowiada to wzrostowi wykładniczemu i wysokiemu stężeniu aktywnych bakterii probiotycznych w gotowym produkcie. Ponadto dłuższe dojrzewanie stabilizuje kwasy mlekowe i sprawia, że kultury są szczególnie odporne.

!Ważne!

Pierwsza partia często nie udaje się wielu osobom. Nie należy jej jednak wyrzucać. Zamiast tego zaleca się rozpoczęcie nowej partii z użyciem dwóch łyżek pierwszej partii. Jeśli również się nie powiedzie, sprawdź temperaturę jogurtownicy. W urządzeniach, w których temperaturę można ustawić z dokładnością do jednego stopnia, pierwsza partia zwykle udaje się bez problemu.

Wskazówki dotyczące idealnych rezultatów

• Pierwsza partia jest zazwyczaj nieco bardziej płynna lub ziarnista. Użyj 2 łyżek poprzedniej partii jako startera do przygotowania kolejnej – z każdą nową partią konsystencja się poprawia.
• Więcej tłuszczu = gęstsza konsystencja: Im wyższa zawartość tłuszczu w mleku, tym bardziej kremowy będzie jogurt.
• Gotowy jogurt można przechowywać w lodówce do 9 dni.

Zalecane spożycie:

Spożywaj około pół szklanki (ok. 125 ml) jogurtu dziennie – najlepiej regularnie, idealnie podczas śniadania lub jako przekąskę między posiłkami. Dzięki temu zawarte w nim mikroorganizmy mogą optymalnie się rozwijać i trwale wspierać Twój mikrobiom.

Przygotowanie jogurtu z mleka roślinnego – alternatywa z mlekiem kokosowym

Jeśli ze względu na nietolerancję laktozy rozważasz użycie roślinnych zamienników mleka do przygotowania jogurtu SIBO, pamiętaj: zazwyczaj nie jest to konieczne. Podczas fermentacji bakterie probiotyczne rozkładają większość zawartej laktozy – dlatego gotowy jogurt jest często dobrze tolerowany nawet przy nietolerancji laktozy.

Osoby, które chcą unikać produktów mlecznych z powodów etycznych (np. jako weganie) lub z powodu obaw zdrowotnych związanych z hormonami w mleku zwierzęcym, mogą sięgnąć po roślinne alternatywy, takie jak mleko kokosowe. Przygotowanie jogurtu z mleka roślinnego jest bardziej wymagające technicznie, ponieważ brakuje naturalnego źródła cukru (laktozy), którego bakterie używają jako źródła energii.

Zalety i wyzwania

Zaletą roślinnych produktów mlecznych jest to, że nie zawierają hormonów występujących w mleku krowim. Wiele osób zgłasza jednak, że fermentacja z użyciem mleka roślinnego często nie przebiega niezawodnie. Szczególnie mleko kokosowe ma tendencję do rozdzielania się podczas fermentacji – na fazę wodnistą i składniki tłuszczowe – co może wpływać na konsystencję i smak.

Przepisy z żelatyną lub pektyną czasami dają lepsze rezultaty, ale nadal są zawodne. Obiecującą alternatywą jest użycie gumy guar, która nie tylko sprzyja uzyskaniu pożądanej kremowej konsystencji, lecz także działa jako błonnik prebiotyczny dla mikrobiomu.

Przepis: Jogurt kokosowy z gumą guar

Ta baza umożliwia udaną fermentację jogurtu z mleka kokosowego i można ją rozpocząć z użyciem wybranego szczepu bakterii – na przykład L. reuteri lub startera z poprzedniej partii.

Składniki

• 1 puszka (około 400 ml) mleka kokosowego (bez dodatków takich jak guma ksantanowa lub gellanowa; guma guar jest dozwolona)
• 1 łyżka cukru (sacharozy)
• 1 łyżka surowej skrobi ziemniaczanej
• ¾ łyżeczki gumy guar (nie w formie częściowo hydrolizowanej!)
• Wybrana kultura bakterii (np. zawartość kapsułki L. reuteri zawierającej co najmniej 5 miliardów CFU)
  lub 2 łyżki jogurtu z poprzedniej partii

Przygotowanie

1. Podgrzewanie
   Podgrzej mleko kokosowe w małym garnku na średnim ogniu do około 82°C (180°F) i utrzymuj tę temperaturę przez 1 minutę.
2. Wmieszanie skrobi
   Wymieszaj cukier ze skrobią ziemniaczaną, cały czas mieszając. Następnie zdejmij z ognia.
3. Dodaj gumę guar
   Po około 5 minutach chłodzenia wmieszaj gumę guar. Następnie miksuj blenderem ręcznym lub kielichowym przez co najmniej 1 minutę – zapewni to jednolitą i gęstą konsystencję (podobną do śmietany).
4. Pozostaw do ostygnięcia
   Pozostaw mieszaninę do ostygnięcia do temperatury pokojowej.
5. Dodaj bakterie
   Delikatnie wmieszaj kultury probiotyczne (nie miksuj).
6. Fermentacja
   Przelej mieszaninę do szklanego pojemnika i fermentuj przez 48 godzin w temperaturze około 37°C (99°F).

Dlaczego guma guar?

Guma guar to naturalny błonnik pozyskiwany z nasion guar. Składa się głównie z cząsteczek cukrów: galaktozy i mannozy (galaktomannan), i służy jako błonnik prebiotyczny fermentowany przez korzystne bakterie jelitowe – na przykład do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, takich jak maślan i propionian.

Zalety gumy guar:

• Stabilizacja bazy jogurtowej: zapobiega oddzielaniu się tłuszczu i wody.
• Efekt prebiotyczny: wspomaga wzrost korzystnych szczepów bakterii, takich jak Bifidobacterium, Ruminococcus i Clostridium butyricum.
• Lepsza równowaga mikrobiomu: Wspiera osoby z zespołem jelita drażliwego lub luźnymi stolcami.
• Zwiększenie skuteczności antybiotyków: W badaniach zaobserwowano o 25% wyższy odsetek powodzenia w leczeniu SIBO (przerostu bakteryjnego jelita cienkiego).

Ważne: Nie używaj częściowo hydrolizowanej postaci gumy guar – nie ma ona właściwości żelujących i nie nadaje się do jogurtu.

Dlaczego zalecamy 3–4 kapsułki na partię

Do pierwszej fermentacji z użyciem Limosilactobacillus reuteri zalecamy użyć 3–4 kapsułek (15–20 miliardów CFU) na partię.

Ta dawka opiera się na zaleceniach dr. Williama Davisa, który w swojej książce „Super Gut” (2022) opisuje, że do zapewnienia udanej fermentacji niezbędna jest początkowa ilość wynosząca co najmniej 5 miliardów jednostek tworzących kolonie (CFU). Szczególnie skuteczna okazała się większa ilość, około 15–20 miliardów CFU.

Tło: L. reuteri podwaja swoją liczebność mniej więcej co 3 godziny w optymalnych warunkach. Podczas typowego 36-godzinnego czasu fermentacji zachodzi około 12 podwojeń. Oznacza to, że nawet stosunkowo niewielka ilość początkowa mogłaby teoretycznie wystarczyć do wytworzenia dużej liczby bakterii.

W praktyce jednak wysoka dawka początkowa ma sens z kilku powodów. Po pierwsze, zwiększa prawdopodobieństwo, że L. reuteriszybko i dominująco zasiedli środowisko, wypierając ewentualnie obecne obce drobnoustroje. Po drugie, wysokie stężenie początkowe zapewnia równomierny spadek pH, co stabilizuje typowe warunki fermentacji. Po trzecie, zbyt niska liczebność początkowa może prowadzić do opóźnionego rozpoczęcia fermentacji lub niewystarczającego wzrostu.

Dlatego zalecamy użycie 3–4 kapsułek do pierwszej partii, aby zapewnić niezawodny początek hodowli jogurtowej. Po pierwszej udanej fermentacji jogurtu można zwykle używać do ponownego zaszczepiania nawet 20 razy, zanim zaleci się zastosowanie świeżych kultur starterowych.

Rozpoczęcie od nowa po 20 fermentacjach

Częste pytanie dotyczące fermentacji z udziałem Limosilactobacillus reuteri brzmi: Ile razy można ponownie wykorzystać starter jogurtowy, zanim trzeba użyć świeżej kultury starterowej? Dr William Davis zaleca w swojej książce Super Gut (2022), aby nie namnażać nieprzerwanie fermentowanego jogurtu z bakterią Reuteri przez więcej niż 20 pokoleń (czyli partii). Ale czy ta liczba ma naukowe uzasadnienie? I dlaczego dokładnie 20 – a nie 10 lub 50?

Co dzieje się podczas pasażowania?

Po przygotowaniu jogurtu z L. reuteri można użyć go jako startera do kolejnej partii. W ten sposób żywe bakterie z gotowego produktu trafiają do nowego roztworu odżywczego (np. mleka lub jego roślinnych zamienników). Jest to ekologiczne, pozwala oszczędzać kapsułki i często stosuje się to w praktyce.

Jednak wielokrotne przeszczepianie prowadzi do problemu biologicznego:
Dryf mikrobiologiczny.

Dryf mikrobiologiczny – jak zmieniają się kultury

Przy każdym przeniesieniu skład i właściwości kultury bakteryjnej mogą stopniowo się zmieniać. Przyczyny są następujące:

• Spontaniczne mutacje podczas podziału komórki (szczególnie przy intensywnym namnażaniu w ciepłym środowisku)
• Selekcja określonych subpopulacji (np. szybsze namnażające się bakterie wypierają wolniejsze)
• Zanieczyszczenie niepożądanymi drobnoustrojami ze środowiska (np. drobnoustrojami unoszącymi się w powietrzu lub mikroflorą kuchenną)
• Adaptacje związane ze składnikami odżywczymi (bakterie „przystosowują się” do określonych rodzajów mleka i zmieniają swój metabolizm)

Wniosek: po kilku pokoleniach nie ma już gwarancji, że w jogurcie obecny jest ten sam gatunek bakterii – a przynajmniej ten sam fizjologicznie aktywny wariant – co na początku.

Dlaczego dr Davis zaleca 20 pokoleń

Dr William Davis pierwotnie opracował metodę przygotowywania jogurtu z L. reuteri dla swoich czytelników, aby mogli w szczególności wykorzystać określone korzyści zdrowotne (np. uwalnianie oksytocyny, lepszy sen i poprawę stanu skóry). W tym kontekście pisze, że metoda „działa niezawodnie przez około 20 pokoleń”, zanim należy użyć nowej kultury starterowej z kapsułki (Davis, 2022).

Nie opiera się to na systematycznych testach laboratoryjnych, lecz na praktycznym doświadczeniu z fermentacją i relacjach jego społeczności.

„Po około 20 pokoleniach ponownego użycia jogurt może stracić swoją skuteczność lub przestać niezawodnie fermentować. W tym momencie jako startera należy ponownie użyć świeżej kapsułki.”
— Super Gut, dr William Davis, 2022

Uzasadnia tę liczbę pragmatycznie: po około 20-krotnym ponownym namnażaniu wzrasta ryzyko, że zauważalne staną się niepożądane zmiany – na przykład rzadsza konsystencja, zmieniony aromat lub osłabione działanie prozdrowotne.

Czy istnieją na ten temat badania naukowe?

Nie istnieją jeszcze konkretne badania naukowe dotyczące jogurtu z L. reuteri po 20 cyklach fermentacji. Istnieją jednak badania nad stabilnością bakterii kwasu mlekowego podczas wielokrotnych pasaży:

• W mikrobiologii żywności powszechnie przyjmuje się, że zmiany genetyczne mogą wystąpić po 5–30 pokoleniach – w zależności od gatunku, temperatury, podłoża i higieny (Giraffa et al., 2008).
• Badania nad fermentacją z udziałem Lactobacillus delbrueckii i Streptococcus thermophilus pokazują, że po około 10–25 pokoleniach może dojść do zmiany przebiegu fermentacji (np. niższej kwasowości lub zmiany aromatu) (O’Sullivan et al., 2002).
• W szczególności w przypadku Lactobacillus reuteri wiadomo, że jego właściwości probiotyczne mogą się znacznie różnić w zależności od podtypu, izolatu i warunków środowiskowych (Walter et al., 2011).

Dane te sugerują, że 20 generacji to ostrożna i rozsądna wskazówka pozwalająca zachować integralność kultury – zwłaszcza jeśli chcesz utrzymać korzyści zdrowotne (np. produkcję oksytocyny).

Wniosek: 20 generacji jako praktyczny kompromis

Nie da się dokładnie ustalić naukowo, czy 20 to „magiczna liczba”. Jednak:

• Wyrzucanie hodowli po mniej niż 10 partiach zwykle nie jest konieczne.
• Prowadzenie hodowli przez ponad 30 partii zwiększa ryzyko mutacji lub zanieczyszczenia.
• 20 partii odpowiada około 5–10 miesiącom stosowania (w zależności od spożycia) – to dobry okres na świeży start.

Zalecenie praktyczne:

Po maksymalnie 20 partiach jogurtu należy zastosować nowe podejście ze świeżą kulturą starterową z kapsułek – zwłaszcza jeśli chcesz celowo wykorzystać L. reuteri jako „utracony gatunek” w swoim mikrobiomie.

Codzienne korzyści ze spożywania jogurtu SIBO

Odbuduj mikrobiom za pomocą utraconych gatunków – dzięki jogurtowi z L. reuteri, L. gasseri i B. coagulans

Mikrobiom odgrywa kluczową rolę w naszym zdrowiu. Wpływa nie tylko na trawienie, lecz także na układ odpornościowy i jelitowy układ nerwowy, który jest ściśle powiązany z mózgiem (Foster et al., 2017). Zaburzenie równowagi mikroorganizmów zasiedlających jelita, zwłaszcza jelito cienkie, może prowadzić do licznych dolegliwości.

Jelitaowy układ nerwowy (ENS), często nazywany „mózgiem jelitowym”, to niezależny układ nerwowy w przewodzie pokarmowym. Składa się z ponad 100 milionów komórek nerwowych rozmieszczonych wzdłuż całej ściany jelit – to więcej niż w rdzeniu kręgowym. ENS niezależnie kontroluje wiele kluczowych procesów: reguluje ruchy jelit (perystaltykę), wydzielanie soków trawiennych, przepływ krwi przez błonę śluzową, a nawet koordynuje niektóre elementy obrony immunologicznej w jelitach (Furness, 2012).

Chociaż jelitowy mózg działa niezależnie, jest ściśle połączony z mózgiem za pośrednictwem szlaków nerwowych, zwłaszcza nerwu błędnego. To połączenie, znane jako oś jelita–mózg, wyjaśnia, dlaczego stres psychiczny, taki jak napięcie emocjonalne, może wpływać na trawienie oraz dlaczego zaburzony mikrobiom wpływa również na nastrój, sen i koncentrację (Cryan et al., 2019).

SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) oznacza przerost bakterii w jelicie cienkim, związany z nadmiernie dużą liczbą bakterii lub niewłaściwym ich rodzajem. Mikroorganizmy te zaburzają wchłanianie składników odżywczych i prowadzą do objawów takich jak wzdęcia, ból brzucha, niedobory składników odżywczych i nietolerancje pokarmowe (Rezaie et al., 2020).

Częstą przyczyną SIBO jest spowolniona lub zaburzona perystaltyka jelit. Ta tak zwana motoryka jelit odpowiada za transport kęsa pokarmowego przez przewód pokarmowy za pomocą ruchów przypominających fale.

Jeśli ten naturalny mechanizm oczyszczania, zwany perystaltyką jelit, zostaje zaburzony, transport treści jelitowej ulega spowolnieniu. Umożliwia to gromadzenie się i namnażanie bakterii w jelicie cienkim w nietypowo dużych ilościach, co prowadzi do przerostu bakteryjnego. Ta patologiczna proliferacja bakterii jest charakterystyczna dla SIBO i może powodować dolegliwości trawienne oraz stany zapalne (Rezaie et al., 2020).

Powtarzające się kuracje antybiotykowe, przewlekły stres lub dieta uboga w błonnik również mogą dodatkowo zaburzać równowagę mikrobiomu. Nie tylko przewlekły stres, lecz także szczególnie stres krótkotrwały sprawia, że jelita pracują mniej aktywnie niż zwykle. W sytuacjach stresowych organizm uwalnia hormony stresu, takie jak adrenalina i kortyzol, które wpływają na autonomiczny układ nerwowy i wywołują reakcję „wyłączenia”.

Spowalnia to perystaltykę jelit, zmniejsza przepływ krwi przez jelita i ogranicza aktywność trawienną, aby dostarczyć energii do reakcji „walcz albo uciekaj”. To przejściowe zahamowanie funkcji jelit sprzyja gromadzeniu się bakterii w jelicie cienkim, a tym samym może ułatwiać rozwój przerostu bakteryjnego (Konturek et al., 2011).

Ukierunkowanym sposobem wspierania równowagi mikroorganizmów w jelicie cienkim jest produkcja jogurtu probiotycznego ze specyficznymi szczepami bakterii. Należą do nich Limosilactobacillus reuteri, Lactobacillus gasseri i Bacillus coagulans, trzy mikroorganizmy probiotyczne o udokumentowanym potencjale w problemach związanych z SIBO, w tym w hamowaniu patogenów, modulowaniu układu odpornościowego i ochronie błony śluzowej jelit (Savino et al., 2010; Park et al., 2018; Hun, 2009).

W tym rozdziale dowiesz się, jak łatwo przygotować w domu tak zwany jogurt SIBO. Dołączona instrukcja krok po kroku pokazuje, jak przeprowadzić ukierunkowaną fermentację trzech wybranych szczepów, aby stworzyć probiotyczny produkt spożywczy odpowiedni również dla osób z nietolerancją laktozy.

Wzmacnianie mikrobiomu – rola gatunków utraconych

Ludzki mikrobiom przechodzi głęboką przemianę. Nasz współczesny styl życia – charakteryzujący się spożywaniem wysoko przetworzonej żywności, wysokimi standardami higieny, cesarskimi cięciami, krótszym okresem karmienia piersią i częstym stosowaniem antybiotyków – sprawił, że niektóre gatunki mikroorganizmów, które przez tysiąclecia były częścią naszego wewnętrznego ekosystemu, są dziś niemal nieobecne w ludzkich jelitach.

Mikroorganizmy te określa się mianem „gatunków utraconych” – czyli „utraconych gatunków”.

Badania naukowe sugerują, że utrata tych gatunków wiąże się ze wzrostem liczby współczesnych problemów zdrowotnych, takich jak alergie, choroby autoimmunologiczne, przewlekłe stany zapalne, zaburzenia psychiczne i choroby metaboliczne (Blaser, 2014).

Odbudowa mikrobiomu poprzez ukierunkowane uzupełnianie „gatunków utraconych” otwiera nowe perspektywy w zapobieganiu licznym chorobom cywilizacyjnym i ich leczeniu. Ponowne zasiedlenie tych pradawnych mikroorganizmów – na przykład za pomocą specjalnych probiotyków, fermentowanej żywności, a nawet przeszczepów kału – to obiecujący sposób na zwiększenie różnorodności mikroorganizmów, a tym samym odporności organizmu.

Trzy kluczowe szczepy, silne wsparcie mikrobiomu

Zestaw startowy zawiera Limosilactobacillus reuteri, wyraźnie zdefiniowany gatunek utracony – czyli gatunek mikroorganizmu, którego liczebność we współczesnych zachodnich ekosystemach jelitowych jest często znacznie zmniejszona lub który niemal całkowicie zanikł.

Lactobacillus gasseri występuje dziś rzadziej niż dawniej i bez zewnętrznej suplementacji jest rzadki w wielu zachodnich mikrobiomach, ale nie jest uznawany za klasyczny gatunek utracony.

Bacillus coagulans nie jest bakterią jelitową w ścisłym znaczeniu, lecz tworzącą przetrwalniki bakterią glebową, która tylko sporadycznie występuje w jelitach. Nie jest gatunkiem utraconym, lecz rzadkim, wprowadzonym gatunkiem o szczególnych właściwościach stabilizujących jelita.

To połączenie łączy zatem klasyczny gatunek utracony z rzadkimi, ale potwierdzonymi szczepami, które zapewniają ukierunkowane i wszechstronne wsparcie mikrobiomu.

Limosilactobacillus reuteri – kluczowy element zdrowia

Czym jest Limosilactobacillus reuteri?

Limosilactobacillus reuteri (dawniej: Lactobacillus reuteri) to probiotyczna bakteria, która pierwotnie stanowiła stały element ludzkiego mikrobiomu – szczególnie u karmionych piersią niemowląt oraz w społecznościach tradycyjnych. Jednak we współczesnych, uprzemysłowionych społeczeństwach w dużej mierze zanikła – przypuszczalnie z powodu cesarskich cięć, stosowania antybiotyków, nadmiernej higieny i ubogiej diety (Blaser, 2014).

L. reuteri wyróżnia się niezwykłą zdolnością: bezpośrednio oddziałuje na układ odpornościowy, równowagę hormonalną, a nawet ośrodkowy układ nerwowy. Liczne badania pokazują, że ten mieszkaniec mikrobiomu może pozytywnie wpływać na trawienie, sen, regulację stresu, wzrost mięśni i dobrostan emocjonalny.

Podsumowanie najważniejszych właściwości Limosilactobacillus reuteri

• Wspiera silny mikrobiom
• Stymuluje produkcję oksytocyny za pośrednictwem osi jelita–mózg
• Reguluje działanie układu odpornościowego i wykazuje działanie przeciwzapalne
• Pogłębia sen
• Wspiera libido i funkcje seksualne
• Wspiera wzrost mięśni
• Pomaga zmniejszyć ilość tłuszczu trzewnego
• Stabilizuje nastrój
• Poprawia kondycję skóry
• Zwiększa wydolność fizyczną

Lactobacillus gasseri – wszechstronny sprzymierzeniec jelit i metabolizmu

Czym jest Lactobacillus gasseri?

Lactobacillus gasseri to bakteria probiotyczna naturalnie występująca w ludzkich jelitach, ale obecnie rzadziej spotykana w nowoczesnych, uprzemysłowionych społeczeństwach niż dawniej (Kleerebezem & Vaughan, 2009). Należy do grupy bakterii kwasu mlekowego i odgrywa ważną rolę w utrzymaniu zdrowej flory jelitowej.

L. gasseri jest znany z różnorodnego pozytywnego wpływu na trawienie, metabolizm i układ odpornościowy. Mimo że nie jest uznawany za klasyczny „Lost Species”, jego obecność w jelitach wielu osób jest dziś znacznie ograniczona.

Dlaczego L. gasseri ma znaczenie?

Lactobacillus gasseri wspiera zdrowie na wiele sposobów, szczególnie w zakresie metabolizmu, funkcjonowania jelit i układu odpornościowego. Jego zdolność do zmniejszania tkanki tłuszczowej i hamowania stanu zapalnego sprawia, że jest ważnym probiotykiem dla osób z nadwagą lub problemami metabolicznymi. Chociaż L. gasseri występuje dziś rzadziej niż w populacjach tradycyjnych, nie jest klasycznym przedstawicielem „Lost Species”, lecz cennym uzupełnieniem zdrowego mikrobiomu.

Podsumowanie najważniejszych właściwości Lactobacillus gasseri:

• Wspiera równowagę mikrobiomu jelitowego
• Wspiera produkcję kwasu mlekowego w celu regulacji pH
• Pomaga rozkładać tłuszcz brzuszny i trzewny
• Wspiera metabolizm
• Przyczynia się do zmniejszenia stanu zapalnego
• Może modulować działanie układu odpornościowego
• Wspiera zdrowie układu trawiennego
• Poprawia ogólne samopoczucie

Bacillus coagulans – skuteczny sprzymierzeniec zdrowia jelit i układu odpornościowego

Czym jest Bacillus coagulans?

Bacillus coagulans to bakteria probiotyczna tworząca przetrwalniki, charakteryzująca się wysoką odpornością na ciepło, kwasy i przechowywanie (Elshaghabee et al., 2017). W przeciwieństwie do wielu innych probiotyków B. coagulans wyjątkowo dobrze przetrwą przejście przez żołądek i może aktywnie rozwijać się w jelitach. Ze względu na te właściwości jest często stosowany w suplementach diety i żywności fermentowanej.

B. coagulans występuje w tradycyjnej żywności, takiej jak fermentowane warzywa i niektóre produkty azjatyckie. W znacznym stopniu przyczynia się do stabilności i zdrowia mikrobiomu.

Bakterie tworzące przetrwalniki – ogrodnicy mikrobiomu

Probiotyczne bakterie tworzące przetrwalniki, takie jak Bacillus coagulans, są w badaniach nad mikrobiomem nazywane „ogrodnikami” jelit. Określenie to wynika z ich szczególnej zdolności do aktywnego regulowania ekosystemu mikroorganizmów i utrzymywania go w zdrowej równowadze. Ich kluczową cechą jest zdolność do tworzenia przetrwalników: w odpowiedzi na niekorzystne warunki środowiskowe mikroorganizmy te mogą przejść w wysoce odporną, uśpioną formę, tak zwaną endosporę.

Ten przetrwalnik nie jest formą rozmnażania, lecz sposobem przetrwania. W tej formie materiał genetyczny jest chroniony wewnątrz gęstej, wielowarstwowej osłony, co pozwala bakterii przetrwać ekstremalne temperatury, wysuszenie, promieniowanie UV, alkohol, niedobór tlenu, a przede wszystkim kwas żołądkowy.

Bakterie tworzące przetrwalniki, takie jak B. coagulans, przechodzą więc przez przewód pokarmowy niemal bez uszczerbku. Dopiero w jelicie cienkim, w odpowiednich warunkach, takich jak wilgotność, temperatura i obecność soli żółciowych, ponownie kiełkują i stają się aktywne (Setlow, 2014; Elshaghabee et al., 2017).

Czym różnią się bakterie niezdolne do tworzenia przetrwalników?

Z kolei gatunki niezdolne do tworzenia przetrwalników, takie jak Limosilactobacillus reuteri czy Bifidobacterium infantis, pełnią bardziej zróżnicowane funkcje w komunikacji neuroendokrynnej: wpływają na szlaki sygnałowe między jelitami, układem nerwowym i układem hormonalnym.

Probiotyczne bakterie niezdolne do tworzenia przetrwalników, takie jak Limosilactobacillus reuteri i Bifidobacterium infantis, aktywnie uczestniczą w regulacji neuroendokrynnej, czyli precyzyjnym dostrajaniu współpracy między układem nerwowym a hormonalnym. Mikroorganizmy te wytwarzają prekursory neuroprzekaźników, takie jak tryptofan (prekursor serotoniny) lub GABA (kwas gamma-aminomasłowy), oraz stymulują uwalnianie przekaźników ośrodkowych, takich jak serotonina i oksytocyna, za pośrednictwem receptorów w jelitach, a także nerwu błędnego.

W ten sposób wpływają na procesy emocjonalne i hormonalne, takie jak nastrój, radzenie sobie ze stresem, jakość snu i budowanie więzi społecznych. Ich wpływ na tak zwaną oś jelitowo-mózgową jest dobrze udokumentowany i coraz częściej badany pod kątem zastosowań terapeutycznych, zwłaszcza w kontekście chorób związanych ze stresem i dolegliwości psychosomatycznych (Buffington et al., 2016; O’Mahony et al., 2015).

Bakterie tworzące przetrwalniki, takie jak Bacillus coagulans, działają głównie miejscowo w jelitach, wspierając równowagę flory jelitowej i wzmacniając funkcję ochronną błony śluzowej jelit. W ten sposób wspierają funkcję bariery jelitowej i pomagają utrzymać szkodliwe mikroorganizmy pod kontrolą.

W przeciwieństwie do bakterii nietworzących przetrwalników mają one jedynie ograniczony bezpośredni wpływ na funkcje organizmu wyższego rzędu lub komunikację między jelitami a mózgiem. Ich główne działanie zachodzi przede wszystkim w mikrośrodowisku jelit (Elshaghabee et al., 2017; Mazanko et al., 2018).

Inne bakterie jelitowe tworzące przetrwalniki

Oprócz Bacillus coagulans do bakterii tworzących przetrwalniki należą następujące gatunki:

• Bacillus subtilis – Mikrob Roku 2023, znany z natto, stabilizuje mikrobiom i wytwarza enzymy
• Clostridium butyricum – wytwarza maślan i wykazuje działanie przeciwzapalne
• Bacillus clausii – wykazuje potwierdzoną skuteczność w przypadku biegunki po zastosowaniu antybiotyków
• Bacillus indicus – wytwarza przeciwutleniające karotenoidy

Gatunki te są również bardzo odporne oraz regulują funkcje odpornościowe, integralność bariery jelitowej i równowagę mikrobiologiczną (Cutting, 2011; Elshaghabee et al., 2017).

Dlaczego Bacillus coagulans ma znaczenie?

Dzięki dużej odporności i skuteczności probiotycznej Bacillus coagulans jest cennym wsparciem zdrowia jelit, szczególnie dla osób z wrażliwym układem trawiennym lub przewlekłymi dolegliwościami jelitowymi. Uzupełnia działanie innych gatunków probiotycznych dzięki wyjątkowej zdolności do zachowania skuteczności w postaci przetrwalnika nawet w niekorzystnych warunkach.

Podsumowanie najważniejszych cech Bacillus coagulans:

• Wspiera odbudowę zdrowego mikrobiomu
• Wytwarza kwas mlekowy, regulując pH jelit
• Wspiera trawienie i wchłanianie składników odżywczych
• Moduluje układ odpornościowy i zmniejsza stan zapalny
• Łagodzi objawy zespołu jelita drażliwego i inne dolegliwości trawienne
• Przetrwa przejście przez żołądek dzięki tworzeniu przetrwalników
• Jest odporna na wysoką temperaturę i kwasy, co ułatwia przechowywanie
• Stabilizuje florę jelitową poprzez tworzenie przetrwalników
• Wspiera regulację układu odpornościowego
• Pomaga zmniejszyć stan zapalny
• Zwiększa odporność na stresory
• Pozytywnie wpływa na barierę jelitową

Źródła:

• https://innercircle.drdavisinfinitehealth.com/probiotic_yogurt_recipes
• Foster, J. A., Rinaman, L., & Cryan, J. F. (2017). Stres i oś jelita–mózg: regulacja przez mikrobiom. Neurobiology of Stress, 7, 124–136.
• Furness, J. B. (2012). Jel enterowy i neurogastroenterologia. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 9(5), 286–294.
• Cryan, J. F., O’Riordan, K. J., Cowan, C. S. M., Sandhu, K. V., Bastiaanssen, T. F. S., Boehme, M., ... & Dinan, T. G. (2019). Oś mikrobiota–jelita–mózg. Physiological Reviews, 99(4), 1877–2013.
• Rezaie, A., Buresi, M., Lembo, A., Lin, H., McCallum, R., Rao, S., ... & Pimentel, M. (2020). Testy oddechowe oparte na wodorze i metanie w zaburzeniach żołądkowo-jelitowych: konsensus północnoamerykański. The American Journal of Gastroenterology, 115(5), 662–681.
• Rezaie, A., Buresi, M., Lembo, A., Lin, H. C., McCallum, R., Rao, S., ... i Pimentel, M. (2020). Badanie oddechowe oparte na pomiarze wodoru i metanu w zaburzeniach żołądkowo-jelitowych: konsensus północnoamerykański. The American Journal of Gastroenterology, 115(5), 675–684. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000544
• Konturek, P. C., Brzozowski, T. i Konturek, S. J. (2011). Stres a jelita: patofizjologia, konsekwencje kliniczne, podejście diagnostyczne i możliwości leczenia. Journal of Physiology and Pharmacology, 62(6), 591–599.
• Savino, F., Cordisco, L., Tarasco, V., Locatelli, E., Di Gioia, D. i Matteuzzi, D. (2010). Lactobacillus reuteri DSM 17938 w kolce niemowlęcej: randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kontrolowane placebo. Pediatrics, 126(3), e526–e533.
• Park, J. H., Lee, J. H. i Shin, S. C. (2018). Działanie terapeutyczne Lactobacillus gasseri w przewlekłym zapaleniu jelita grubego i wpływ na mikrobiotę jelitową. Journal of Microbiology and Biotechnology, 28(12), 1970–1979.
• Hun, L. (2009). Bacillus coagulans znacząco zmniejszył ból brzucha i wzdęcia u pacjentów z zespołem jelita drażliwego. Postgraduate Medicine, 121(2), 119–124.
• Kadooka, Y., Sato, M., Imaizumi, K. i in. (2010). Regulacja otyłości brzusznej przez probiotyki (Lactobacillus gasseri SBT2055) u dorosłych ze skłonnością do otyłości w randomizowanym badaniu kontrolowanym. European Journal of Clinical Nutrition, 64(6), 636-643.
• Kleerebezem, M. i Vaughan, E. E. (2009). Probiotyczne bakterie jelitowe z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium: podejścia molekularne do badania różnorodności i aktywności. Annual Review of Microbiology, 63, 269–290.
• Park, S., Bae, J.-H. i Kim, J. (2013). Wpływ Lactobacillus gasseri BNR17 na masę ciała i masę tkanki tłuszczowej u myszy z otyłością wywołaną dietą. Journal of Microbiology and Biotechnology, 23(3), 344-349.
• Kim, H. S., Lee, B. J. i Lee, J. S. (2015). Lactobacillus gasseri wspiera funkcję bariery jelitowej w komórkach Caco-2. Journal of Microbiology, 53(3), 169-176.
• Matsumoto, M., Inoue, R., Tsukahara, T. i in. (2008). Wpływ mikrobioty jelitowej na metabolom światła jelita. Scientific Reports, 8, 7800.
• Mayer, E. A., Tillisch, K. i Gupta, A. (2014). Oś jelita–mózg i mikrobiota. The Journal of Clinical Investigation, 124(10), 4382–4390.
• Elshaghabee, F. M. F., Rokana, N., Gulhane, R. D., Sharma, C. i Panwar, H. (2017). Probiotyki Bacillus: Bacillus coagulans, potencjalny kandydat do zastosowania w żywności funkcjonalnej i farmaceutykach. Frontiers in Microbiology, 8, 1490.
• Shah, N., Yadav, S., Singh, A. i Prajapati, J. B. (2019). Skuteczność Bacillus coagulans w poprawie zdrowia jelit: przegląd. Journal of Applied Microbiology, 126(4), 1224-1233.
• Ghane, M., Azadbakht, M. i Salehi-Abargouei, A. (2020). Wpływ suplementacji Bacillus coagulans na aktywność enzymów trawiennych i mikrobiotę jelitową: przegląd systematyczny. Probiotics and Antimicrobial Proteins, 12, 1252–1261.
• Majeed, M., Nagabhushanam, K. i Arshad, M. (2018). Immunomodulacyjne działanie Bacillus coagulans w zdrowiu i chorobie. Microbial Pathogenesis, 118, 101-105.
• Khatri, S., Mishra, R. i Jain, S. (2019). Bacillus coagulans w leczeniu zespołu jelita drażliwego: randomizowane badanie kontrolowane. Clinical and Experimental Gastroenterology, 12, 69–76.
• Buffington, S. A. i in. (2016). Odtworzenie mikrobioty odwraca wywołane dietą matki zaburzenia zachowań społecznych i synaptycznych u potomstwa. Cell, 165(7), 1762–1775.
• Cutting, S. M. (2011). Probiotyki Bacillus. Food Microbiology, 28(2), 214–220.
• Elshaghabee, F. M. F. i in. (2017). Bacillus jako potencjalne probiotyki: stan wiedzy, obawy i perspektywy na przyszłość. Frontiers in Microbiology, 8, 1490.
• Ghelardi, E. i in. (2015). Wpływ przetrwalników Bacillus clausii na skład i profil metaboliczny mikrobioty jelitowej. Frontiers in Microbiology, 6, 1390.
• Hong, H. A. i in. (2005). Zastosowanie bakterii tworzących przetrwalniki jako probiotyków. FEMS Microbiology Reviews, 29(4), 813–835.
• Mazanko, M. S. i in. (2018). Właściwości probiotyczne bakterii Bacillus. Veterinaria i Kormlenie, (4), 30–35.
• O'Mahony, S. M. i in. (2015). Mikrobiom i choroby wieku dziecięcego: koncentracja na osi mózg–jelita. Birth Defects Research Part C, 105(4), 296–313.
• Setlow, P. (2014). Kiełkowanie przetrwalników gatunków Bacillus: co wiemy, a czego nie wiemy. Journal of Bacteriology, 196(7), 1297–1305.
• Buffington SA i in. (2016): Odtworzenie mikrobioty odwraca wywołane dietą matki zaburzenia zachowań społecznych i synaptycznych u potomstwa. Cell 165(7): 1762–1775.
• O’Mahony SM i in. (2015): Mikrobiom i choroby wieku dziecięcego: koncentracja na osi mózg–jelita. Birth Defects Research Part C 105(4): 296–313.
• Elshaghabee FMF, Rokana N, Gulhane RD, Sharma C, Panwar H. Probiotyki Bacillus: przegląd. Front Microbiol. 2017;8:1490. doi:10.3389/fmicb.2017.01490
• Mazanko MS, Morozow IV, Klimenko NS, Babenko VA. Immunomodulacyjne działanie przetrwalników Bacillus coagulans w jelitach. Microbiology. 2018;87(3):336–343. doi:10.1134/S0026261718030148